Over het atlasproject
Van 1 december 2026 tot en met 30 november 2030 brengen we samen de vogels in Nederland opnieuw in kaart. Niet alleen in het broedseizoen en de winter leggen we de aantallen en verspreiding van vogels vast. Ook in de zomer en tijdens de trekperiodes worden vogels geteld. Duizenden vogelaars gaan als vrijwilliger het veld in om op systematische wijze te tellen en zo de vijfde Vogelatlas van Nederland mogelijk te maken.
Doelen
De belangrijkste twee doelen van de nieuwe Vogelatlas zijn het maken van nieuwe populatieschattingen en het vastleggen van de verspreiding en dichtheden van vogelsoorten. Ook leggen we met dit project de veranderingen ten opzichte van de vorige atlasperiodes vast. De nieuwe atlas zal de dynamiek onder vogels over een periode van bijna zestig jaar beschrijven.
Waarom belangrijk?
Het belang van nauwkeurige gegevens over het voorkomen van vogels wordt steeds groter. Vogelgegevens zijn cruciaal voor beschermingskwesties, natuurbeleid, terreinbeheer en bij ruimtelijke (her)inrichting. Om rekening te houden met vogels is gedetailleerde informatie van hun verspreiding en aantallen nodig. Die informatie verzamelen we met de Vogelatlas.
Veranderingen
Dankzij de vele tellingen in gebieden verspreid door het land is al veel bekend over de aantalsontwikkeling en verspreiding van vogels. Toch is een groot landelijk atlasproject nodig. Bebouwing rukt op, zonneparken verschijnen, uiterwaarden worden afgegraven en beeklopen hersteld. Tegelijkertijd worden de voorjaren droger, de zomers heter en de winters zachter. Vogelpopulaties reageren vaak in hoog tempo op zulke veranderingen in hun leefomgeving. Denk aan de opkomst van overwinterende Grote Zilverreigers en Waterrallen. Andere soorten verdwijnen juist snel uit het Nederlandse landschap, zoals de Zomertortel en Kleine Zwaan. Sommige veranderingen voltrekken zich bijna onopgemerkt, zoals het steeds schaarser worden van de Matkop, terwijl de Veldleeuwerik in sommige gebieden terugkeert. Ook tijdens de trekperiode zijn grote verschuivingen te zien.
Meedoen
Vogels tellen voor de Vogelatlas is leuk om te doen. Je bent lekker buiten, komt op onverwachte plekken en doet leuke waarnemingen in je eigen omgeving. Je komt veel meer te weten over de vogels in je 'eigen' atlasblok en draagt bij aan het grote geheel: in 1685 atlasblokken wordt op dezelfde manier geteld. Ook biedt het atlasproject allerlei mogelijkheden om samen te (leren) tellen. Bijvoorbeeld via de vogelwerkgroep of met een bevriend groepje vogelaars.
Andere manieren om bij te dragen
Vogelaars die geen atlasblok willen tellen, maar wel willen helpen bij het veldwerk, kunnen bijdragen via losse tellingen met LiveAtlas en door hun vogelwaarnemingen te melden, bijvoorbeeld op Waarneming.nl. Instructies hiervoor vind je in hoofdstuk 8 van de handleiding.
Het atlasproject is een eigen initiatief van de vereniging Sovon Vogelonderzoek Nederland. Om het project te organiseren is financiële steun nodig. Lees hier meer over de mogelijkheden om bij te dragen.